25 қараша күні әлемге әйгілі футболшы Диего Армандо Марадона қайтыс болды. Көптеген атақ-даңқтың иегері, есімі футбол королі – Пелемен қатар аталатын 60 жастағы аргентиналық жұлдыз ұзақ жылдар бойы жасыл алаңда жасындай жарқырап, барша жанкүйерді асқан шеберлігімен тәнті еткен болатын. Теңбіл доптың теңдессіз шебері, Аргентинаның ерке ұлы жайында біз не білеміз? Бүгінгі мақаламызда Марадонаның жүріп өткен жолы мен оның спорттық мансабы жайында біраз қызықты мәліметті жариялауды жөн көріп отырмыз.
Диего Марадона – нағыз футбол феномені. Ала допты аяғында ұршықша үйірген оның есімі алтын әріптермен жазылып қалды. Қарғадай бойына қарамастан, аяқпен де, баспен де қатар ойнайтын Марадонаның жасыл алаңдағы қимылы ерлікпен пара-пар. Оның көз ілеспес қимылын, қақпаға бағыттаған жойқын соққыларын, сүрінбейінше доптан айырылмайтын қасиетін, алаңдағы мәдениеттілігін, жоқ жерден гол соғатын сиқырын сөзбен жеткізу мүмкін емес. Марадонаны бүкіл әлем таниды. Талантына күллі жер шары тәнті болы. Тіпті, оның алаңдағы қимылы теңдессіз деп танылады. Алғашқы «Алтын доп» иегері деген атаққа қол жеткізуі де сондықтан.
Диего Армандо Марадона 1960 жылдың 30 қазанында Буэнос-Айрес провинциясы маңындағы Фьорито ауылында кедей отбасында дүниеге келген. Диегоның футбол ойынына деген құмарлығы 6 жасқа толуына орай туған ағасы Бетоның былғары доп сыйлауынан басталыпты. Мектепте оқып жүргенде Диего төменгi сынып оқушыларынан құралған топқа қабылданады. 14 жасқа толғанда футбол үшiн мектеппен қоштасып, «Хуниорс» командасымен шартқа отырады. Ал 16 жасында кәсiби ойыншы ретiнде ересектермен бiрге алаңға шығып, тамаша ойын көрсетедi. Диего өзiнiң Аргентина құрамасы сапындағы тұңғыш матчын 1977 жылы 27 ақпанда Буэнос-Айрес қаласында Венгрия құрамасына қарсы өткізген. Бұл ойында аргентиналық «Бока Хуниорс» клубы Диегоға, сол кездің өлшемімен алсақ, бас айналдырар қаржы – 3,6 миллион долларды санап берiп, оны клубта қалдырудың жолын iздестiредi. Алайда, араға 1 жыл салып, 1982 жылы Испанияның «Барселона» командасы Марадонаны 5 миллион долларға сатып алады.
Кейiн Диегоның жарақат алуы, журналистермен сөзге келіп қалуы және клуб басшыларымен, әсiресе, белгiлi бапкер Меноттимен араздасуы оның клубтан кетуiне әкелiп соғады. Осыдан соң ол италиялық «Наполи» командасымен келiсiмшартқа отырады. Жаңа клуб Марадонаны 7 миллионға бағалап, өзiне 700 мың долларын бiрден төлеп бередi. Неапольда Марадонаны құдайдай құрмет тұтады. Марадонаның командаға келуiмен клуб 1987 жылы Италия кубогын, 1989 жылы УЕФА кубогын, 1990 жылы Италияның супер кубогын жеңiп алады. Команда бұған дейiн 60 жыл бойы Еуропада немесе Италияда бiрде-бiр рет жеңiмпаз атанып көрмеген екен. 2017 жылы аты аңызға айналған аргентиналыққа Неапольдың құрметті азаматы атағы берілген болатын. Атақты футболшының Аргентина құрамасының сапындағы ерлiктерiн еске алсақ, есiмiзге, ең алдымен, 1989 жылғы әлем бiрiншiлiгi оралады. Бұл бiрiншiлiкте Марадона Аргентина құрамасының нағыз серкесi атанады. Қарсыластар қақпасына бес доп соғып, Аргентинаның екiншi рет Әлем чемпионы атануына үлес қосады.
Кейін атақты футболшы бапкерлік қызметке бет бұрды. Алдымен өз еліндегі «Текстиль Мандию» командасын жаттықтырған ол 1995 жылы «Расинг» командасының тізгінін ұстады. 2008-2010 жылдары Аргентина құрамасына жетекшілік етті. Ал 2011-2012 жылдары Біріккен Араб Әмірлігінің «Аль-Васл», 2017-2018 жылдарда «Аль-Фуджайра» командаларында бас бапкер болды. Сондай-ақ, 2018-2019 жылдары Мексиканың «Дорадос» клубын жаттықтырса, 2019 жылдан Аргентинаның «Химнасия-Эсгрима» клубының тізгінін ұстады. Ол барлығы 632 ресми ойынға қатысып, 318 доп соғыпты. Аргентина құрамасы үшін 91 матч өткізіп, 34 гол соққан. 1986 жылы «алтын», 1990 жылы «қола» доптың иегері атанған ол Оңтүстiк Американың алты дүркiн, Аргентинаның бес дүркiн үздiк футболшысы атағын иеленген. Марадона – сонымен бiрге Испания, Италия кубогының иегері.
Мыңжылдықтар тоғысында халықаралық ФИФА ұйымы интернет арқылы жанкүйерлер арасында «ХХ ғасырдың үздiк футболшысы кiм?» деген тақырыпта сауалнама жүргiзiп, Марадона көрермендердiң ең көп дауысын иеленген болатын. Жалпы, Аргентинаның алтын ұлы Диего Армандо Марадонаның есімі ХХ ғасырдың ең үздiк ойыншысы ретiнде Пеледен кейiнгi екiншi орында тұр. Аргентина футбол федерациясының шешiмiмен бұдан былай ұлттық құрамада 10 нөмiрмен ешкімді ойнатпау жөнiнде ұйғарым жасалған. Бұл да – атақты футболшыға деген құрмет.
Қанат АТАМАНОВ,
«Soltústik Qazaqstan».