Тағам жеткізу қызметінің пайда болуына байланысты кеңседен немесе үйден шықпай-ақ қалаған асыңызға тапсырыс берудің мүмкіндігі туды. Ғаламтор арқылы тапсырыс берсеңіз, аз уақыт ішінде буы бұрқыраған ыстық тағам алдыңызда тұрады. Рахат! Алайда, дайын ас қандай жағдайда әзірленді? Көпшілік тұтынатын самса, суши сияқты тағамдардың сақталу жағдайы мен мерзімі қадағалана ма? Тәбетті ашар тағамнан дәм татпас бұрын осы сұрақтардың жауабына сенімді болған абзал.
Базарға бас сұқсаңыз, донер, самса, кәуап сияқты аспаздық өнімдердің түр-түрі дайындалып жатқанын мұрын жарар иістен-ақ түсінуге болады. Ондай жерлерде тағам сақтаудағы санитарлық талаптардың ескеріле бермейтіні бірден көзге түседі. Аядай жерде лас алжапқышқа қолын сүрте салып, түтіндеп жатқан майға тамақ қуырып жатқан “аспаздарды” жиі жолықтыруға болады. Дүңгіршек маңында кезекте тұрғандардың бұл көрініске шамданып жатқандары жоқ. Тұтынушыларға тез бұзылатын азық-түлік өнімдерін сату кезінде температуралық режімнің сақталуына, мамандардың жеке бас гигиенасының тазалығына арнайы киімдер мен бірреттік қолғаптарды пайдалануына, сол сияқты медициналық тексерістен өткендігіне, нысанның жалпы санитарлық жағдайына қаншалықты назар аударылады?
Облыстық тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау департаменті басшысының орынбасары Татьяна Горлованың айтуынша, қоғамдық тамақтану нысандары эпидемиологиялық маңыздылығы жоғары және елеусіз болып екі топқа бөлінеді. Ал орын саны 50-ден аспайтын дүңгіршектер елеусіз нысандар қатарына жататындықтан, ондай орындарға тек шағым түскенде ғана жоспардан тыс тексеру жүргізіледі екен. Былтыр санитарлық талаптардың бұзылғаны туралы шағым түспеген көрінеді.
Қоғамдық тамақтану орындарында күріш пен теңіз өнімдерінен дайындалатын жапон халқының “суши” деп аталатын тағамы қазіргі таңда үлкен сұранысқа ие болып отыр. Тұздалған, ысталған, пісірілген және шикі балықтан дайындалатындықтан, тағамға қосылатын өнімнің қауіпсіздігі мен сапасын растайтын құжаты, яғни балықтың ветеринарлық сертификаты немесе анықтамасы болуы қажет. Балықты аулаған кезден бастап, сауда орындарына дейінгі жеткізілу жағдайын да жауапты органдар бақылауы тиіс.
– Дайындау технологиясы бойынша көбіне мұздатылған балықты дұрыс ерітпеу, яғни қайта ерітіп, қайта мұздату кезінде өнімнің екінші рет ластануы, қолданылатын шикізаттардың дұрыс өңделмеуі санитарлық-эпидемиологиялық тұрғыдан қауіп туғызуы мүмкін. Мәселен, суши тағамына тұрғындардың сұранысы өскен сайын әлеуметтік желілер арқылы үйге жеткізу қызметі мен суши-барлар да дамып келеді. Бірақ тапсырыспен дайындалған сушидің адам ағзасына қауіпті болуы ғажап емес. Өйткені, оны қандай жағдайда, кімнің дайындағаны туралы мәліметтер болмайды, – дейді Татьяна Горлова.
Ал қаланың сауда орындарындағы өнімдерге, соның ішінде балық өнімдеріне департамент тарапынан зертханалық тексерістер жиі жүргізіледі екен. Департамент мамандары жыл басынан бері бірқатар отандық және шетел өнімдерінен санитарлық-гигиеналық зерттеуге 130 сынама алыпты. Соның 42-сі таңбалау бойынша сәйкес келмепті. Олардың біреуі отандық өндірушінікі болса, 41-і – шетелдік өнім. Жарамдылық мерзімі, өндіруші жайлы мәліметтер көрсетілмеген олардың микробиологиялық, паразитологиялық көрсеткіштері де талапқа сай болмай шыққан. Абырой болғанда, өткен жылы балықтан улану дерегі тіркелмепті.
Шикі ет, балық, сүт өнімдерінің сатылымға дейінгі сапасы мен қауіпсіздігі ветеринарлық мекемелердің бақылауында болғанымен, тұтынушылар да балық өнімдерін сатып аларда оның қауіпсіздігі мен сараптамадан өткендігін растайтын құжаттардың болуын талап еткені абзал. Сонымен қатар өндірілген уақыты мен сақтау мерзіміне және температуралық жағдайдың сақталуына жіті назар аудару керек.
Пәтерлерінде үй тағамын әзірлеп, онысын әлеуметтік желілер арқылы саудалайтындар да аз емес. Оған тапсырыс берушілердің өнімді дайындау кезінде үй жағдайындағы санитарлық талап пен жеке бас гигиенасының қаншалықты сақталғанына мән беретіндеріне күмәнім бар. Былтыр кондитерлік өнімдерді үй жағдайында рұқсат құжатсыз дайындап келген осындай 8 адам әкімшілік жауапкершілікке тартылып, 212 096 теңгенің айыппұлы салынған екен.
– Жалпы тағам өнімдерін заңсыз сауда орындарынан, көшеден, кез келген жеке тұлғалардың қолынан, әсіресе, пойызда сатып алуға болмайды. Сырттан тамақтанғанда, тағам сатып алғанда барынша сақ болуға шақырамыз, – дейді Татьяна Горлова.
Жадыра ЕСЕНГЕЛДІ, “Soltústik Qazaqstan”.