Соңғы темір есікті имене ашып, ішке кірдік. Ол да сарт етіп жабылды. Адам бойынан асатын биік дуал, айналдыра тікенді сым тартылған. Құс болып ұшпасаң, бұл жерге бір кірген кісінің кері шығуы қиын-ау. Ойға шомып келе жатып, арсылдай ұмтылған тайыншадай овчаркадан жүрегім зірк ете түсті. Абырой болғанда, байлаулы тұр екен, әйтпесе талап тастайтын түрі бар. Бұл – темір тордың арғы беті. Петропавлдағы әйелдер колониясы. Өз заңымен, өз тәртібімен жүреді. Бағынуға міндеттісің.
Көпшілік ішіне кірмек түгіл, жанына жақындауға жүрексініп, алыстан айналып өтуге тырысатын түрмеде небір тағдырлар тоғысқан. Қандықол қылмыскер де, баукеспе ұры да осында. Бірақ солардың бәрі ана құрсағынан бейкүнә күйде тумап па еді? Біреудің мүлкін тартып алуға, екінші біреуді өлімге қиюға не түрткі? Жауап беру қиын. Мысалы, сүйгеніне қосылып, үш бірдей нәрестені өмірге әкелген Ақмарал Арғынқызы қай жерде шалыс басқанын өзі де аңғармай қалды. Қазір басындағы сол бақыт құсын ұшырып алғанына өкінеді. Өкініштен көкірегі қарс айырылатын күндер көп. Анасының қайда кеткенінен хабарсыз сәбилерін есіне алса болды қос жанары мөлтілдеп шыға келеді.
Бәріне соқыр сенім кінәлі. Дін деген осы екен деп интернетте жазылғанның бәрін ақиқатқа балап, имандай сенді. Компьютер мониторының ар жақ бетінде дұрыс жол сілтер жанашыр емес, бағытыңнан тайдырар жат ағымның адамдары тұрғанынан ол бейхабар еді. Намаз оқымайтындардың бәрін жау көрді. Қойнындағы жары да жатқа айналды. Тіпті, сәждеге бастары тимегендіктен, өзін өмірге әкелген ата-анасымен де араласудан қалды. Жүрегін жұлып алып, орнына тас салып қойғандай. Ақыры үш баласын тастап, жат елге тайып тұрды.
– Күйеуіммен тоғыз жыл некеде тұрдым. Дін жолына 2009 жылы түстім. Бастапқыда имамдарды тыңдап, мешітке барып жүрдім. Күйеуім де мені қолдап, намаз оқуды бастады. Бәрі жақсы еді. Бірақ интернет арқылы уағыздарды тыңдап, тыйым салынған кітаптарды оқуға көштім. “Біз адам ойлап тапқан заңдармен емес, шариғат бойынша өмір сүруіміз керек” деген шақырулар түсе бастады. Бұл дін жолы емес, жат идеология екенін қазір түсініп жатырмын. Теріс білім береді деп балаларды мектептен шығарып алғым келді. Ақыры “Алланың заңдарымен” өмір сүру үшін Сирияға аттануға шешім қабылдадым. Қайсыбірін айтайын, оңбай адасыппын, – дейді терроризм бабы бойынша сотталып, Петропавлда жазасын өтеп жатқан Ақтөбенің тумасы.
Алдын ала келіскеніміздей Ақмарал басынан кешкенін бүкпесіз айтып берді. Таза қазақы ортада өскенімен, ойын орысша жеткізу оған жеңілірек сияқты. Мұны соңғы жылдары интернеттен орысша уағыздарды көп тыңдап, ресейліктермен қарым-қатынаста болғанынан шығар деп топшыладым. Жалпы күнделікті өмірде көріп жүрген, бірақ көп назар аударыла бермейтін бір жайт бар: исламның салафизм, уахабизм бағыттарын ұстанатындардың көбі орысшаға бейім, ал ханафи мазхабымен, яғни мешіт тәртібімен жүретіндер, керісінше, қазақша сөйлейді. Бұл жерде имамдарымыздың қазақша уағыздарын түсінбеген тілі шұбар жастарымыз дінді өз беттерімен интернеттен іздейміз деп адасып жатқан жоқ па деген ой да қылаң береді.
Қазақстандағы жылы ұясын тастап, жат елге табаны тиген сәтте-ақ іздеп келген “жұмағы” бұл жер емес екенін Ақмаралдың іші сезді. Бірақ артқа қарай жол жоқ. Сирия көңілің қаласа барып, кеткің келсе қоштасып жүре беретін туристік ел емес. Және онда интернетте айтылғандай жұрттың бәрі шариғат заңымен жүрмейтініне көп ұзамай көзі жетті. Әсіресе, әйелді адам қатарына қоспайды. Зат ретінде бір қолдан екінші қолға өтіп жүре береді. Мақаламыздың кейіпкерін де сол тағдыр күтіп тұрды.
– Қазақстаннан 2013 жылы кеттім. Алдымен Түркияға бардым. Ол жерде белгісіз біреулер күтіп алып, Сирияға шекара асырды. Шам елінде мені ұлты шешен жігіт қарсы алды. Күйеуім жоқ екенін білген соң тұрмысқа шығуды ұсынды, бір әйелі бар екен, тоқалдыққа алмақшы. Амалсыздан келістім. Арада көп уақыт өтпей күйеуім оққа ұшты. Аяғым ауыр күйде жесір қалдым. Сәби өмірге келген соң тағы бір еркек әйелдікке алды. Себебі, күйеуі жоқ әйелді адам қатарына қоспайды. Алайда, ол да мерт болды. Одан да бір балам бар. Осындай қиындықтарға шыдамаған біздің елден барған үш әйел қашып кеткісі келген. Ұстап әкеліп, “діннен безгендер” деп жұрттың көзінше дарға асты, – дейді Ақмарал.
Ақмарал үшін Сирия сергелдеңі бақандай алты жылға ұласты. Осы уақыт ішінде адам төзгісіз қиындықтарды бастан кешті. Тұрып жатқан үйлерінің іргесінде бомба жарылып жатты. Көше бойы оққа ұшқан адамдар. Мәйіттерді аттап өтіп бара жатып, кез келген сәтте осылардың қатарына қосылуы мүмкін екенін ойлаумен жүрді. Бейбіт өмірді аңсады. Балалардың жанында, күйеуінің, ата-енесінің ортасында өткен бақытты күндер көз алдына келді. Нағыз жұмақтың қайда екенін кеш түсінгендей. Ешкім күштеп апарған жоқ, ақымақтықпен өзінің таңдап алған тағдыры сол болғандықтан амалсыздан көнді.
Ақмаралдың айтуынша, интернетте айтылғанның бәрі жалған. Сирияда ислам діні жоқ, тек сыртқы көрінісі ғана бар. Адамдар сақал қояды, намаз оқиды. Алайда, еш себепсіз адам өлтіреді, біреудің мүлкін тартып алу олар үшін күнә емес. Сирияда Қазақстаннан ғана емес, ТМД елдерінен, Еуропа мен Африка құрлығынан, тіпті, Сауд Арабиясы сынды мұсылман елінен барғандар да көп екен. Бәрі – алдау мен арбаудың құрбандары.
Өзінің оңбай қателескенін түсінген Ақмарал балаларын алып қашып кетуге бел буады. Түнделетіп жолға шығады. Ұстап алып, дарға асса қайтемін деген үрей басым. Абырой болғанда ешкім аңғармады. Үш шақырымға созылып жатқан мина толы алқаптан өтіп, Түркиямен шекарадағы күрдтерге дейін тағы 25 шақырым жүрген. Ақыры босқындар лагеріне түседі. Лагерьде Қазақстандағы туыстарымен байланысқа шығады. Одан әрі қалай болғаны отандық телеарналардан “Жусан” операциясы туралы бейнефильмдерде талай мәрте көрсетілді. Арнайы қызмет өкілдері отандастарымызды елге алып келді. Жалпы Қазақстан соғыс өрті шарпыған Сирияда жүрген азаматтарын алып кеткен алғашқы мемлекет екенін айтқанымыз жөн. Ал Еуропаның көптеген елдері отандастарынан бас тартты.
Армансыз адам жоқ. Ақмарал бүгінде жетімдер үйіне тапсырылған екі баласын құшуды армандайды. Алғашқы некеден туған үш нәрестесін де көргісі келетінін жасырмайды. Бірақ екінші рет үйленген бұрынғы күйеуі бұл кездесуге рұқсат бермеуі де мүмкін. Туған анасымен жолығып, кешірім сұрасам деген ой да маза берер емес… Оның бастан кешкенін ой елегінен қайта өткізіп, қателіктен сабақ аламын десе, уақыты жеткілікті. Себебі, әлі жазасының өтелмеген жеті жылы бар.
Ербақыт АМАНТАЙҰЛЫ,
“Soltústik Qazaqstan”.