Руханият

Қожаберген жырау (1663-1763 ж.) мемлекеттің ішкі-сыртқы саясатына араласқан атақты жорықшы жырау, оның болмысына, маңдайына, тағ­ды­рына Жаратқан ие алуан-алуан озық та озат өлшеусіз қабілеттер да­рытқан. Ол – Әз Тәукенің кеңесшісі, әскербасы, тайпа көсемі, саясаткер, баһадүр, би, соғыс өнерінің майтал­маны. Жастайынан Самарқан пен Бұхарада мұсылманша терең білім алған, араб-парсы, шағатай тілдерін жақсы білген білімдар, сұңғыла сая­саткер, шежіреші, …

“Ақтабан шұбырынды” дәуірінің көркем шежіресі Read More »

Тәуелсіздік таңы арайлап атқаннан бері Қызылжар өңірінің киелі топырағынан түлеп ұшып ел тарихында өшпес із қалдырған ірі тұлғалар туралы жазылған кесек туындылар аз емес. Солардың арасында тарих ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының құрметті академигі Өмірзақ Озғанбайдың жақында ғана оқырманға жол тартқан “Барлыбаевтар ақиқаты” атты еңбегі тақырып ауқымының кеңдігімен, автордың ой-толғамының тереңдігімен ерекшеленеді. Туындының …

Саф алтынның сынығындай Read More »

Абай атындағы маманданды­рылған қазақ мектеп-гимназиясы қаб­ырғасында қазақтың ұлы ақыны, ғұ­лама Абай күніне орай рухани шара ұйымдастырылды. Абай күні – руханият мерекесі. Дәл осы күні қазақтың әр баласы “Абайды қаншалықты тани алдым, жүрегінің түбіне терең бойлап жүр­мін бе?” деп, өз-өзіне сұрақ қойып, соған жауап беруі тиіс. Өйткені заманалар ауысып, дүние дидары күнде өзгерсе де, халқымыздың да­нышпанына …

ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНІҢ ЖАУҺАРЫ Read More »

Шығармалары әр түрлі газет-журнал беттерінде басылып тұра­тындықтан, өз басым Ғафу Қайыр­бековтің есіміне оқушы кезімнен-ақ қанық болып өстім. Әсіресе есімде қалғаны – “Қазақ әдебиеті” оқулы­ғындағы “Дала қоңырауы” поэмасы­ның үзінділері. Ол қазақ даласында патша өкіметінің рұқсатымен қазақ балаларына арналып алғаш рет ресми түрде Ыбырай Алтынсарин ашқан атақты Торғай мектебі туралы болатын. Бұл шығарманың кей тұстарын мұғаліміміз мәнерлеп …

“АҢҚЫЛДАҒАН АҚЖАРМА АҚЫН ЕДІ” Read More »

Облыстық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің бас маманы Айнаш Сағандықова Мағжан Жұмабаевтың 100-ден астам өлеңін жатқа біледі. Ақиық ақынның өлеңдерін насихаттап жүрген ол – Аққайың ауданындағы Дайындық ауылының тумасы. 2010 жылы ауыл мектебін бітіргеннен кейін М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университетінің колледжіне түсіп, аталмыш білім беру мекемесін, кейін жергілікті университеті құқықтану мамандығы бойынша бітірген. “Бала кезде форма киген …

Мағжанның жырларына ғашық Read More »

Қазақ даласы ерекше тылсым, тарихи жәдігерге бай. Оның бірі – 1980 жылы әйгілі ғалым, көрнекті тарихшы, археолог Виктор Зайберт ашқан аңызға толы құнды ескерткіш, ұлт шежіресінің бастауы саналатын Ботай қонысы. Ботай қонысындағы қазба жұмыстары кезінде археологтар ежелгі адамдардың өмірі, тыныс-тіршілігі, баспанасы туралы баяндайтын екі жүз мыңнан астам артефакт қазып алды Көне қоныс – Қазақстанның ең …

Дала өркениетінің бастауы Read More »

Тасын түртсең тарих болып сөйлейтін Айыртау жерінің киелі топырағы –алты Алашқа аты мәлім талай бұлбұлдар мен дүлдүлдерді биігіне көтерген мекен. Ботайдың бауырында алғаш ат баптап, Сырымбет саласында төрелер билік құрып, Қоскөл жағасында серілер ән әуелеткен асыл мекен осы. Көркімен көрген жанның көзін арбаған Имантау мен Шалқары бар. Елі баладай әлпештеген Ақан сері де тек осындай …

АЛАШТАН АТ ОЗДЫРҒАН АҚАН СЕРІ Read More »

Үстіміздегі жылдың шілде айында Грузия мемлекетінің Озургетти қаласында Нодар Думбадзе атындағы IV халықаралық театр фестивалі өткен болатын. Халықаралық шараға Қазақстаннан екі, атап айтқанда, Құдыс Қожамьяров атындағы ұйғыр музыкалық комедия театры мен Сәбит Мұқанов атындағы Солтүстік Қазақстан облыстық қазақ сазды-драма театрының ұжымы қатысқан болатын. Қос театр төрт аталым бойынша марапатталып, елге үлкен мереймен оралды. Бұл сапардың …

ӨНЕР – АДАМЗАТҚА ОРТАҚ ҚҰНДЫЛЫҚ Read More »

Сәбит Мұқанов атындағы облыстық ғылыми-әмбебап кітапханада 10 тамыз – Абай күніне арналған “Абай – ұлтымыздың мақтанышы” атты әдеби-музыкалық кеш өтті. Шараға қатысқан қалам­герлер мен студенттер қазақтың ұлы ақынының өмірі, адамзат тәрбиесінде айшықты орын алатын кемеңгерлігі жайлы әсерлі сөз сабақтады. Кешті жазушы-журналист Жақ­сы­бай Самрат жүргізді. Алғашқы болып сөз алған 6637 әскери бөлімі тәрбие және әлеу­мет­тік-құқықтық жұмыстар …

“АСЫЛ СӨЗДІ ІЗДЕСЕҢ…” Read More »

Ұшы, қиыры жоқ дариядай Сарыарқаның төрінде орналасқан көрікті Қызылжар мен Көкшетауды Алаш ақындарының ордасы болған жер десек, қателеспейміз. Алашқа атағы шыққан ақындарымыздың бірталайы Арқаның осы баурайында, орман-тоғайға толы аймағында туып-өскен. Кең сабаның қорындай, Бертағының баласы Орынбай, екі аяқты адамның ділмары, өткір тілді Шөже, Тойлыбай бидің ұлы Арыстан, аспанға өрлеп ән шырқайтын Біржан сал, өмірі ертегідей …

СУДАЙ СҰЛУ, ЖЕЛДЕЙ ЕКПІНДІ Read More »

Шал ақын аудандық тарихи-өлкетану музейінде Алаштың ардақты перзенті, ақын Мағжан Жұмабаевтың 130 жылдығына арналған “Ұлтын сүйген ұлы жүрек – Мағжан” атты жылжымалы көрме ашылды. Ақын дүниеге келген Мағжан Жұмабаев ауданында тұсауы кесілген көрмені енді шалақындықтар тамашалай алады. Биыл туғанына 130 жыл болған Мағжан Жұмабаев – қазақтың ғана емес, тұтас түркі жұртының мақтаны­шы. Ақынның Отанға деген …

Ұлттық рухтың жаршысы Read More »

Абайтану тарихында Зейнелға­би­ден Әміреұлының есімі лайық­ты орын алуы тиіс. Профессор М.Мыр­захметов оны “ұлттық ой-санасы ерте оянған, сол жолда қолынан келер әрекеттен аянбаған, Абай мұ­ра­сын баспасөзде насихаттап, татар халқына танытуға арнаған талпыну­шылардың бірі”, – деп таныстырады. Зейнелғабиденнің 1909 жылы Уфа қаласында басылған: “Насихат Қаза­қия” кітабы – Абай мұрасын наси­хат­тау мен алғаш танып, дәл бағалауда революцияға дейінгі …

АҚЫН ӨЛЕҢДЕРІНІҢ НҰСҚАЛАРЫ Read More »

“Qyzyljar-ART” орталығында суретші Анна Брыкина қала тұрғын­дары мен меймандарына арнап “Пе­реливы” сурет көрмесін өткізді. Сөреге қойылған 24 туындының әрқайсысы көрерменнің көңіліне өткен күндер­дің тәтті елесіндей әсер сыйлады. “Радуга” балаларды дамыту ор­та­лығында бейнелеу өнерінен сабақ беретін Анна Брыкина бұрын қаржы саласында қызмет атқарған. “Жас кү­німнен сурет салуға құмар болдым. Кез келген адам бойындағы таланты мен талабын …

ТАҢҒАЖАЙЫП ТУЫНДЫЛАР Read More »

Сегіз сері Бахрамұлы (шын есімі Мұхаммед-Қанафия) қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының Жамбыл ауданындағы Гүлтөбе-Маманай деген атақты мекенде 1818 жылы туып, 1854 жылы 36-дан 37-ге қараған үш мүшел жасында өмірден өткен. Ата-анасынан жастай жетім қалған оны би болған атасы Шақшақ тәрбиелеп, алғыр баланы молдадан ғана оқытпай И.Прохоров деген қашқыннан орысша да сауатын аштырады. Сегіз ауыл молдасынан алған …

Серісі серілердің — Сегіз сері Read More »

Асыл дініміздің негізі қасиетті Құ­ран мен ардақты Пайғамбарымыз­дың (оған Алланың салауаты мен сә­лемі болсын) сүннеті екендігі мәлім. Алайда Пайғамбарымыз дүние сал­ғаннан кейін қасиетті Құран аяттары мен Алла елшісінің хадистерін бұр­малап түсіндіруші түрлі топтар пай­да болды. Насихат сұраған сахабасына Пайғамбарымыз: “Ұлық Алла Тағаладан қорқыңдар. Расында, араларыңдағы ұзақ өмір сүргендер, көп ұрыс-керіске (фит­наға) тап болады, сондықтан сен­дерге …

ЖАТ АҒЫМ ЖАРҒА ЖЫҒАДЫ Read More »

Облыс орталығындағы “Qyzyljar” арт орталығы тұрғындарды тағы бір тамаша шарамен қуантты. Түрлі көр­мелер мен қолөнер бұйымдарының жәрмеңкелері жиі өтетін орында қа­ладағы кесте тігу шеберлерінің бұйымдары қойылған. Жібектей нә­зік ақ жіптен дөңгелетіп тігілген 50 кесте біріге келіп үлкен фотозона жасап тұр. Мұндағы 50 бұйымның әрқайсысы өзінше ерекше, бір-бірін қайталамайды. Сонысына қарамас­тан бәрі біріге келіп үйлесімді көрініс …

КӨЗ ТАРТАР КЕСТЕЛЕР Read More »

Музейіміздің қорында Мағжан Жұмабаевтың зайыбы Зылиха­ның табағы бар. Фарфор ыдыс ХІХ ғасырда Қытайда жасалған. Ыдыс дөңгелек пішінді, глазурмен безен­ді­рілген, түрлі-түсті гүлді ою-өрнек салынған. Табақты музейге Мағ­жанның немере інісі Тасболат Бе­кенов тапсырған. Зылиханың табағын айтып отыр­ған соң өмірінен ақпарат бере кеткенді жөн болар. Зы­лиха Жұмабаева 1894 жылы Қызылжар қаласында дү­ниеге келген. Әкесі – Құрманбай, анасы – …

Зылиханың табағы Read More »

Солтүстіктің киелі топырағында толғатқан алтын құрсақты аяулы ана­ларымыз өмірге талай тау тұлғалы ұл­дарды әкелді. Қазақ әдебиетінің көшіне дара жа­ңалығы, бай мұрасы­мен қосылған поэ­зияның жарық жұл­дызы Мағжан, сөз зергерлері Ғабит, Сәбит, Сафуан, қара өлеңнің жезкиігі Кәкімбек – есімдерін елі ардақта­ған алыптар шоғыр. Демек “су ба­сынан тұнса, аяғындағы ағайын да тұны­ғынан шөлін қандырар”, – деген­дей алдыңғы толқынның …

Толқыннан толқын туар Read More »

Қасиетті Түркістанның төрінде өт­кен Ұлттық құрылтайдың екінші оты­рысында елді елең еткізген бір жаңа­лық жария етілді. Сүйінші хабарды жеткізген Мемлекет басшысы Қа­сым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев: “…Әйгілі Марал ишанның Кенесары ханға сыйлаған Құраны табылды. Бұл – еліміздің рухани өміріндегі елеу­лі оқиға. Марал ишан барша қазаққа танымал адам болған. Ол – төл тарихымызда ерекше орны бар Кенесары ханның үзеңгілес …

Үш жүздің пірі Марал ишан Read More »

Сәбит Мұқанов атындағы об­лыстық ғылыми-әмбебап кітапхананың қоры жаңа кітаптармен то­лықты. Кітапхана ұжымы онлайн шолу өткізіп, оқырмандарды жаңа туындылармен таныстырды. Кітапхананың ұлттық бөлімінің қызметкері Дамира Серікбаеваның айтуынша, ай сайын жаңа кітаптар­ға шолу жасалып, таныстырылым өткізіледі. Бұл жолы оқырмандар­дың қолына тиер туындылардың ара­сында Ахмет Кенесарыұлының “Кенесары хан уа сұлтан Сыдық” кітабы, Зияш Телеуованың “Бет пер­де” атты шытырман …

Ойлы оқырманға олжа Read More »